Rechtsbijstandsverzekering

Een rechtsbijstandsverzekering is een overeenkomst met een verzekeringsmaatschappij, waarin die maatschappij onder vele voorwaarden, waaronder een aantal uitsluitingen, de verzekeringnemer bijstaat in het rechtsverkeer. Die voorwaarden staan bekend als "de kleine lettertjes" van de polis. Populair gesteld is het een verzekering van ondersteuning door advocaten of juristen bij geschillen. In de praktijk komt dat maar zelden voor en zijn het voornamelijk juridisch geschoolde medewerkers die de zaken behandelen.

Vroeger werd door de verzekeringsadviseur zo'n verzekering vooral verkocht in combinatie met autoverzekeringen. Door het toegenomen claimbewustzijn in de richting van het Amerikaans recht en het steeds weer verder afnemen van de door de overheid gefinancierde rechtshulp ziet de burger zich tegenwoordig steeds meer genoodzaakt zich voor rechtsbijstand te verzekeren. De rechtshulp van vakbonden strekt zich voornamelijk uit tot de sfeer van het werk en dat biedt voor velen te weinig zekerheid.

De meeste verzekeraars bieden dergelijke hulp aan voor zowel personen als voor bedrijven.

Vormen van rechtsbijstandverzekering

De rechtsbijstandverzekering kan op diverse wijzen voorzien in juridische hulp.

  • In natura. De rechtsbijstandverzekeraar heeft jurist en/of advocaten in dienst, die de zaak voor de verzekerde behandelen. Zo nodig voeren zij rechtszaken.
  • In geld. De verzekeraar stelt een bedrag beschikbaar waarvoor de verzekerde een advocaat naar keuze zijn zaken kan laten behartigen.

Rechtsbijstandverzekering

In Nederland is de Rechtsbijstandverzekering bijna altijd een naturaverzekering. Een juridisch geschil wordt namelijk als regel behandeld door een jurist die in dienstbetrekking van de verzekeraar zelf werkzaam is. In uitzonderingsgevallen of indien er een geschil over de aanpak van de kwestie is ontstaan tussen de verzekerde en de jurist van de rechtsbijstandverzekeraar en een beroep wordt gedaan op de zogenaamde Geschillenregeling wordt de behandeling uitbesteed aan een advocaat. Tegenwoordig hebben de rechtsbijstandverzekeraars ook zelf advocaten in dienst. In Nederland mochten advocaten voorheen uitsluitend bij een advocaat in dienstbetrekking werken. Na het rapport van de Interdepartementale Werkgroep Domeinmonopolie Advocatuur (Cohen) van 27 juni 1995 is de advocatuur ook opengesteld voor juristen, die in dienstbetrekking werkzaam zijn voor anderen dan advocaten, zoals Verzekeraars. Er geldt vaak een maximumbedrag waarvoor de verzekeraar de advocaatkosten vergoedt (bijvoorbeeld € 25.000,--). De inschakeling van extern advocaat kan ook noodzakelijk zijn als het een geschil betreft, waarvoor de verzekeraar zelf geen gespecialiseerde advocaat in dienst heeft.

Soorten rechtsbijstandverzekeringen

Over het algemeen worden de volgende soorten rechtsbijstandverzekeringen aangeboden:

  • Motorrijtuigenrechtsbijstandverzekering;
  • Verkeersrechtsbijstandverzekering;
  • Gezinsrechtsbijstandverzekering;
  • Bedrijfsrechtsbijstandverzekering.

Een motorrijtuigenrechtsbijstandverzekering biedt dekking voor geschillen rond het verzekerde motorrijtuig, zoals:

  • Verhaalsrechtsbijstand, het verhalen van schade op een wettelijk aansprakelijke derde;
  • Strafrechtsbijstand, de verzekerde wordt strafrechtelijk vervolgd wegens verkeersovertreding of -misdrijf. Geen dekking wordt verleend bij een opzettelijk gepleegd misdrijf of bij een eenvoudige verkeersovertreding die voorkomen had kunnen worden;
  • Rijbewijsrechtsbijstand, rechtsbijstand bij de teruggave van het rijbewijs of het motorrtijtuig bij inbeslagname door een overheidsinstantie;
  • Contractsrechtsbijstand, in verband met de aankoop, reparatie of het onderhoud van het motorrijtuig.

Een verkeersrechtsbijstandverzekering biedt dezelfde dekking als de motorrijtuigenrechtsbijstandverzekering. Verschil is, dat de verzekering niet is gekoppeld aan één motorrijtuig maar dat er dekking bestaat voor het hele gezin, voor gebeurtenissen die samenhangen met het deelnemen aan het verkeer.

Bij een gezinsrechtsbijstandverzekering wordt dekking geboden voor:

  • Verhaalsrechtsbijstand;
  • Strafrechtsbijstand;
  • Arbeidsrechtelijke rechtsbijstand;
  • Rechtsbijstand op het terrein van sociale wetgeving, burenrecht en erfdienstbaarheden;
  • Rechtsbijstand bij contractuele geschillen;
  • Rechtsbijstand op het terrein van personen-, familie-, erf- en administratief recht (zoals een geschil met de gemeente over een bouwvergunning.

Vaak is het mogelijk één of meerdere onderdelen van dekking uit te sluiten, waardoor een korting op de premie wordt verleend. Echtscheiding is niet meeverzekerd (in sommige gevallen is mediation bij echtscheiding wel verzekerd). Bij sommige verzekeraars is het (tegen extra premie) mogelijk geschillen met de fiscus en omtrent het vermogen mee te verzekeren.

Een bedrijfsrechtsbijstandverzekering is bestemd voor kleine ondernemers. Een bedrijfsrechtsbijstandverzekering biedt dekking voor geschillen omtrent aan- en verkoop, met het personeel, over vergunningen e.d.